hac ibadetine kurani bakış
Kur'an Araştırmaları

HAC İBADETİNE KUR’ANİ BAKIŞ

Kur’an’da “Hac” ile ilgili 15 ayet mevcuttur. Bu ayetlere göre Hac ibadetinde yapılması gereken Kurani bilgiler aşağıdadır.

Biz senin, yüzünün ha bire göğe doğru çevrildiğini elbette görüyoruz. Hoşlanacağın bir kıbleye seni elbette döndüreceğiz. Artık yüzünü Mescid-i Haram yönüne çevir. Nerede olsanız yüzünüzü Mescid-i Haram yönüne döndürün. Kendilerine kitap verilenler, onun, Rablerinden bir gerçek olduğunu çok iyi bilirler. Allah onların yapıp ettiklerinden habersiz değildir.
Bakara, 144

Bu ayetle Kabe kıble haline getirilmiştir.

Safa ile Merve Allah’ın belliklerindendir. Beytullah’ı hac veya umre ile ziyaret edenin onları tavaf etmesinde kendisi için bir sakınca yoktur. Kim içinden gelerek bir hayır işlerse Allah Şâkir’dir, teşekkür eder, Alîm’dir, en iyi biçimde bilir.
Bakara, 158

Safa ile Merve tepelerinin tavaf edilmesi emir olmamakla birlikte serbest bırakılmıştır.

Sana, doğan aylardan sorarlar. De ki: “Onlar, insanların çeşitli yararları ve bir de hac için vakit ölçüleridir.” Hayra ulaşmak evlere arkalarından girmeniz değildir. Hayra ulaşan o kişidir ki, takvaya sarılıp korunur. Evlere kapılarından girin. Allah’tan korkun ki kurtuluşa erebilesiniz.
Bakara, 189

Hac mevsimi ay takvimine göre belirlenmektedir.

Haccı da umreyi de Allah için tamamlayın. Eğer engellenirseniz, kolayınıza gelen kurban yeterlidir. Kurban, yerine varıncaya kadar başlarınızı tıraş etmeyin. İçinizden hasta olan yahut başından rahatsızlığı bulunan oruç tutarak, sadaka vererek veya kurban keserek fidye yoluna gitsin. Güvene kavuştuğunuzda, hacca kadar umreden yararlanmak isteyen, kolayına gelen kurban kessin. Bunu bulamayan oruç tutsun. Üç günü hacda, yedi günü döndüğünüzde, tam on gündür bu. Bu, ailesi Mescid-i Haram’da oturmayan kişi içindir. Allah’tan korkun ve bilin ki, Allah’ın azabı çok şiddetlidir.
Bakara, 196

Hacca gitmekten engellenenler için (kura, parasızlık gibi ancak araştırılmalı) imkanı ölçüsünde kurban kesmesi gerekmektedir. Kurban etleri yerine ulaşana kadar saç tıraşı olunmaması gerekiyor. Eğer tıraş olunmak zorunda kalınırsa oruç tutulması, sadaka verilmesi veya tekrar kurban kesilmesi gerekmektedir. Hacca gitmek için bulunan engel kalktığında Hac vakti gelmeden kurban keserek Umre’ye gidilebilir. Kurban bulamayanın veya imkanı olmayanın 3 günü hacda 7 günü döndüğü zaman evinde 10 gün oruç tutması gerekmektedir.

Hac, bilinen aylardadır. Kim o aylarda haccı kendisine gerekli kılarsa hacda kadına yaklaşmak, kötülüğe sapmak, kavga ve çekişmeye girmek yoktur. İyilik olarak yaptığınızı Allah bilir. Azık edinin. Hiç kuşkusuz azığın en güzeli takvadır. Ey akıl ve gönül sahipleri, benden korkun.
Bakara-197

Hac ayları bellidir. Hac sırasında cinsel ilişki, kötülük, kavga, günaha sapmak yasaktır.

198: Rabb’inizden bir lütuf ve bereket istemenizde hiç bir sakınca yoktur. Arafat’tan ayrılıp akın ettiğinizde Meş’ar-i Haram’da Allah’ı zikredin. O’nu, O’nun size gösterdiği gibi anın. Siz bundan önce gerçekten sapıklardan idiniz.
199: Sonra, insanların akın edip döndüğü yerden siz de dönün ve Allah’tan af dileyin. Çünkü Allah çok affedicidir, çok merhametlidir.
Bakara-198-199

Hac sırasında lütuf ve bereket için dua edilmesinde sakınca yoktur. Arafat’tan Me’şari Haram’a gidilir ve orada Allah zikredilir. 198. ayetin sonunda Kur’an’dan önceki dönemde Hz. İbrahim’den gelen bir Allah emrinin bozulması için sapıklık deniliyor. Günümüzde Kur’an’dan uzaklaşmaların ve yozlaşmaların da açıkça sapıklık olarak değerlendirilmesi uygun görünmektedir.

Gerekli ibadetlerinizi bitirdiğinizde yine Allah’ı anın. Tıpkı atalarınızı andığınız gibi, hatta daha kuvvetli bir anışla. İnsanlardan bazısı şöyle der: “Ey Rabb’imiz, bize dünyada ver.” Böylesi için âhırette bir nasip yoktur.
Bakara-200

Bu ayet Hac’dan dönüşten sonraki hayatla ilgili emirleri içermektedir. Hac dönüşünde Allah daha çok anılmalı, sadece dünya için değil, ahiret ve dünya için dua edilmelidir.

Şu bir gerçek ki, âlemlere bir bereket kaynağı ve yol gösterici halinde insanlar için kurulan ilk ev Mekke’dekidir.
Ali İmran-96

İlk ibadet yeri Kabe’dir.

Açık-seçik deliller, İbrahim’in makamı vardır orada. Oraya giren, güvene ermiş olur. Yoluna gücü yetenin o evi ziyaret etmesi, insanlar üzerinde Allah’ın bir hakkıdır. Kim nankörlük ederse hiç kuşkusuz, Allah bütün âlemlere muhtaç olmayacak bir Ganî’dir.
Ali İmran-97

Haccın gücü yeten için farz olduğu bu ayetten anlaşılmaktadır. Dolayısıyla fiziki ve maddi anlamda imkan sahibi olanlar en kısa sürede Hac görevi için hazırlanmalıdır.

Ey iman edenler! Akitlerin ve ahitlerin icaplarını yerine getirin. Siz ihramlı iken avlanmayı helal saymamak şartıyla ve ileride size okunacaklar müstesna olmak üzere, davar cinsinden hayvanlar size helal kılınmıştır. Kuşkunuz olmasın ki, Allah, iradesi yönünde hüküm verir.
Maide-1

Ey iman sahipleri! İhramda olduğunuz zaman av öldürmeyin. Sizden kim kasten onu öldürürse cezası şudur: Öldürdüğü hayvana denk deve-sığır, davar cinsinden, Kâbe´ye varacak kurbanlık bir hediye ki, içinizden adalet sahibi iki kişi belirleyecektir. Yahut yoksullara yedirme şeklinde bir keffâret, yahut buna denk oruç. Taki yaptığının vebalini tatsın. Allah, geçmişi affetmiştir. Kim bir daha yaparsa, Allah ondan öc alacaktır. Allah çok güçlüdür, öc alıcıdır.
Maide-95

Hem size hem de yolculara bir geçimlik olarak deniz avı yapmak ve onu yemek size helal kılındı. Fakat ihramlı olduğunuz sürece karada avlanmak size haram edilmiştir. Huzurunda haşredileceğiniz Allah’tan korkun.
Maide-96

Hac sırasında avlanmak yasaklanmıştır. Kasıtlı olarak hayvan öldüren öldürdüğü hayvana denk bir kurban kesmelidir veya yoksulları doyurarak kefaret ödemelidir veya oruç tutmalıdır.

Ey iman edenler! Allah’ın ibadet, iyilik ve güzellik alâmeti kıldığı şeylere, çarpışmanın yasak olduğu haram aya, kurbanlık hediyelere, gerdanlıklara, Rablerinden bir lütuf ve rıza niyaz ederek Mescid-i Haram’a gelmiş olanlara saygısızlık etmeyin! İhramdan çıktığınız vakit avlanın. Bir topluluğun, sizi Mescid-i Haram’dan uzak tutmak için sergilediği kötülük, sizi saldırganlık ve düşmanlığa sakın itmesin! Hayırda erginlik/dürüstlük ve takva üzere yardımlaşın! Kötülük/çirkinlik, düşmanlık/saldırganlık üzere yardımlaşmayın. Allah’tan sakının! Kuşkunuz olmasın ki, Allah’ın azabı çok şiddetlidir.
Maide-2

Hac haram aylarda yapılan bir ibadettir. Zaten Hz. İbrahim’den beri gelen bir gelenek olarak da İslam öncesinde de bu gelenek bu şekilde sürdürülmüştür.
Müslümanlar Hac görevini yerine getirenlere ve Hac ile ilgili konulara saygı göstermelilerdir. İhramdan çıkınca yani Hac sonrasında avlanma serbest bırakılmıştır. Bu ayette önemli bir husus Haccı engelleyenlere karşı kin beslenmemesi emredilmektedir. Hayır ve takva üzerine yardımlaşma emredilmektedir. Bunlar İslam’ın barışa ne derece önem verdiğini göstermektedir.

26: Bir zamanlar İbrahim için, o evin yerini, şöyle diyerek hazırlamıştık: Bana hiçbir şeyi ortak koşma, evimi; tavaf edenler, kıyamda duranlar, rükû, secde edenler için temizle.
27: İnsanlar içinde haccı ilan et ki, gerek yaya olarak gerekse derin vadilerden gelerek, yorgunluktan incelmiş binitler üzerinde sana ulaşsınlar.
28: Kendilerine ait bir takım yararlara tanık olsunlar. Kendilerine rızık olarak verdiği kurbanlık hayvanlar üzerinde belirli günlerde Allah’ın adını ansınlar. İşte bunlardan yiyin, sıkıntı içindeki fakiri de doyurun.
29: Sonra, kirlerini atsınlar, adaklarını yerine getirsinler, saldırılardan korunmuş/tarihî/yüce evi tavaf etsinler.
Hac-26-29

Hac ibadeti peygamberimiz tarafından yeni getirilmiş bir ibadet değildir. Sadece Peygamberimiz yoluyla Hz. İbrahim’e emredilen şekline döndürülmüştür. Kabe’yi tavaf etmek bu ayetlerde emredilmiştir. Hac’da kesilen kurbandan hacılar da yiyebilir.

Bir de Allah ve resulünden insanlara Büyük Hac günü bir duyuru var: Allah da O’nun elçisi de müşriklerden kesinlikle uzaktır. O halde, tövde ederseniz bu sizin için hayırlırdır. Yok eğer yüz çevirirseniz şunu bilin ki, siz Allah’ı acze düşüremezsiniz. Küfre saplananlara acıklı bir azabı muştula!
Tevbe, 3

Büyük Hac günü için “yevmel haccu’l ekber” ifadesi kullanılmıştır. Araplar umreye “haccu’l asgar”, Hacc’a ise “haccu’l ekber” ifadesini kullanmaktadırlar. Buradan hareketle Hacc’a gidip tövbe edenlerin acze düşmeyecekleri müjdelenmiştir.

1: Kureyş’i alıştırıp ısındırdığı için,
2: Onları kış ve yaz yolculuğuna alıştırdığı için,
3: Bu evin Rabbine ibadet etsinler!
4: O ki, onları doyurup kurtardı açlıktan ve kendilerini güvene çıkardı korkudan.
Kureyş-1-4

Kur’an’da yanlış yorumlandığını düşündüğümüz bir suredir Kureyş. Zira Kureyş için hep kabile ismi düşünülmüştür. Halbuki Kureyş isminin Peygamberimizn kabilesine verilmesinin sebebi kabilenin Hac için Mekke’de toplanmasıdır. Yani “kureyş” kelimesinin manası “toplanmak, bir araya gelmek”tir. Bu gözle sureye baktığımızda yorumlarımız şu şekildedir.

1- Bir ve diri olacak şekilde (mü’minleri) bir araya getirenin hakkı için
(Binlerce insanı kendisine çeken Kabe’nin hakkı için)
2- O birlik ve dirliği gösterenler kış ve yaz yolcularıdır.
(Kabe’de toplanan binlerce insan yaz demeden kış demeden burada toplanıyorlar. Hicri takvim yıl içerisinde döndüğü için Hac mevsimi bir döngüyle hem kış hem de yaza denk geliyor. Bu sebeple hac için gelen binlerce insan kış ve yaz aylarında akın ediyorlar Kabe’ye)
3- Ve onlar (kabeyi ziyaret için gelen binlerce insan) buraya ulaşır ulaşmaz bu beytin (Kabe’nin) Rabbine itaat eylemini gerçekleştirsinler.
(Kabe’de yapılması gereken ibadetleri yapsınlar)
4- O ki (Kabe’nin Rabbi olan Allah), onları (ziyarete gelen binleri) açlıktan kurtardı ve korkudan emin kıldı.
(AÇLIKTAN KURTULMAK VE KORKUDAN EMİN OLMAK.. Bu ifadeyi doğru anlamamız için Nahl Suresi 112. ayete gidiyoruz:
“Allah, şöyle bir kenti misal verdi: Orası güven ve huzur içinde idi. Oraya her taraftan bolca rızık gelirdi. Fakat Allah’ın nimetlerine nankörlük ettiler; bu yüzden yaptıklarına karşılık, Allah onlara şiddetli açlık ve korku ızdırabını tattırdı.”

Bu ayetle birlikte 4. ayetteki ifadeyi yorumlarsak, kabeyi ziyaret edenlerin daha önce yapmış oldukları günahları, nankörlükleri affediliyor.
Ayrıca Rasulullah’ın hacc edenin bütün günahlarının affolacağını beyan ettiği hadisi bu yorumumuzu destekler görünüyor.

Kategori
Kur'an Araştırmaları